In de eerste week van de maand september staan een groot aantal organisaties, historici en media stil bij kamp Vught. Niet alleen landelijk, maar ook op lokaal en provinciaal niveau. Deze week verschijnt niet voor niets verschijnt een interessant boek van Ad van Liempt over kamp Vught, getiteld ‘Wraak op het verzet’. Verder vindt komende zondag, 8 september, ook de vijfjaarlijkse herdenking plaats in en rondom kamp Vught. Zowel dit jaar als volgend jaar (2024 en 2025) wordt extra aandacht besteed aan kamp Vught in het licht van 80 jaar vrijheid.
Onderlinge band
Extra aandacht voor deze gebeurtenissen en herdenkingen zou ook moeten gelden voor het Westland en omstreken. Niet alleen omdat 80 jaar geleden enkele leden van de knokploeg Westland vlak voor de ontruiming van kamp Vught werden gefusilleerd, maar ook omdat verschillende bekenden van de knokploeg Westland eveneens de dood vonden in dit verschrikkelijke oord of naar andere concentratiekampen in nazi-Duitsland werden doorgestuurd. Kortom, een goede gelegenheid om stil te staan bij kamp Vught, evenals bij de dood van onder meer ‘Bertus’ (L.M. Valstar) en de gebroeders Goedendorp (Bernardus & Jacob). Hetzelfde geldt voor verschillende bekenden van de knokploeg Westland, met wie ze contact onderhielden. Hierbij moet u denken aan Frits Conijn (KP Alkmaar), Izak van der Horst en Hilbert van Dijk (beiden behorend tot de top van de LKP) en de heren Aad van Rijs (hoofd LO Delft en provinciaal leider LO Z-H) en mr. Kees Chardon (LO Delft).
Samenloop van omstandigheden
Zoals bekend kwam Bertus in kamp Vught terecht naar aanleiding van enkele toevallige gebeurtenissen en omstandigheden in Delft. Hij verbleef op dat moment enkele dagen bij zijn broer Cornelis in Prinsenstad. Na zijn plotselinge arrestatie en de ontdekking van zijn ware identiteit op het politiebureau door enkele politieagenten, als gevolg van de eerdere gewapende overval op het politiebureau in Delft (26 februari 1944), werd Bertus snel overgebracht naar de SD in Rotterdam.
Aangezien de SD bevreesd was dat ‘binnenlandse terroristen’ hun waardevolle vangst zouden komen bevrijden, werd Bertus al na enkele dagen overgebracht naar kamp Vught. Ondanks de inzet van zijn broer Cornelis om zijn broer te bevrijden en later om hem via hoge SD-officieren vrij te kopen, liep dit helaas uit op een mislukking. Bertus werd, samen met een groot aantal andere verzetslieden, op een overwegend bewolkte maandag, 4 september 1944, vermoord op de fusilladeplaats, gelegen op loopafstand nabij kamp Vught.
Rijswijk
De twee andere leden van de LO/KP Westland, Bernardus en Jacob Goedendorp, vonden eveneens op dezelfde troosteloze maandag de dood. Ook zij werden op dezelfde locatie vermoord door de leden van het executiepeloton van kamp Vught. Beide broers woonden in Rijswijk en raakten geleidelijk betrokken bij het (gewapend) verzet. De relatie de knokploeg Westland ontstond onder meer door hun (familie)banden met het Westland en hun kerkelijke gezindheid (gereformeerd).
Ontmoetingsplaats
Vooral de woning van Jacob fungeerde als ontmoetingsplaats voor overleg met de regionale en plaatselijke leiders van de knokploegen in de regio. Hun beide woningen waren beschikbaar voor het (tijdelijk) herbergen van onderduikers en verzetslieden, waaronder ‘Bertus’ en andere leden van het (gewapend) verzet. Ook hielpen zij onderduikers, waaronder Joden en studenten, en verborgen ze wapens, distributiebonnen, illegale kranten en soortgelijk materiaal in hun huizen.
Onbekend
Het verhaal gaat dat door verraad van een Joodse onderduikster de SD het huis van Bernardus binnenviel en hem arresteerde. Kort daarop vond opnieuw een arrestatieplaats door de SD, met behulp van enkele politieagenten. Deze inval vond plaats in de sigarenwinkel van Jacob. Op dat moment was ook ‘Joop’ in de winkel aanwezig. Hij behoorde eveneens tot de knokploeg Westland. Beide mannen verdwenen richting het ‘Oranjehotel’. Later werden de gebroeders Goedendorp overgebracht naar kamp Vught. ‘Joop’ (Johannes Lagerwerf) belandde in kamp Amersfoort en werd later naar concentratiekamp Sachsen-hausen gedeporteerd. Van laatstgenoemde is na de oorlog nooit meer iets vernomen.
