Het Westland staat in de landelijke media bekend als een politiek rechts bolwerk. Of het nu gaat om de
huisvesting van arbeidsmigranten, de komst van een asielzoekerscentrum of de kleur van de hulp van
Sinterklaas: het Westland laat zich horen. In deze reeks artikelen gaat historicus Philip van den Berg in op de vraag: ‘Hoe rechts is het Westland?’ Dit zesde artikel gaat over de rol van de partijen van Janmaat in deze regio.
Links begon?
Een poosje geleden vond tijdens een demonstratie van ‘rechts Nederland’, tegen het huidige asielbeleid, een veldslag plaats door het optreden van hooligans en rechts-extremisten. Deze uitbarsting van agressie en geweld roept niet alleen vragen op. Het deed denken aan de jaren tachtig en de vroege jaren negentig: de toen al gewelddadige protesten van antifascisten en linksradicalen. In die tijd gericht tegen de politicus Janmaat en ‘zijn’ Centrumpartij (CP), de latere Centrumdemocraten (CD) en aanverwante organisaties. Interessant is de vraag: legde deze periode het fundament voor het stemgedrag van Westlanders in de 21 e eeuw?
Joop Glimmerveen en de NVU
Bij de verkiezingen van 1977 deed voor het eerst weer een rechtsautoritaire partij mee, vergelijkbaar met de partij van Adolf Hitler. Deze partij, de Nederlandse Volks Unie (NVU) had twee punten die overeenstemden met de partij van Adolf Hitler: jodenhaat en rassenleer. De NVU stond toentertijd onder leiding van Joop Glimmerveen. Bij hun eerste deelname aan de landelijke verkiezingen van 1977 behaalde de NVU op landelijk niveau slechts een klein aantal stemmen, onder meer in het Westland.
Minimale steun?
Hoewel het percentage Westlanders dat op de NVU stemde laag was, gemiddeld rond 0,5 procent, gaf het Westland hiermee wel een signaal af. Een teken van sluimerende ontevredenheid onder haar inwoners. Niet alleen over de politieke gebeurtenissen, ook vanwege maatschappelijke gebeurtenissen en veranderingen in de Nederlandse samenleving. Daarbij is een meerderheid van de Westlandse bevolking gevoelig voor het gedachtegoed en de politieke standpunten van dergelijke groepen en partijen.
Groeiend aantal stemmen
Het is dan niet verbazingwekkend dat het aantal stemmen in de daaropvolgende jaren groeide, zij het met kleine stapjes. Dit blijkt niet alleen uit de verkiezingsuitslag voor de Tweede Kamer in 1982. Daar lag het aantal stemmen van de verschillende rechtsautoritaire partijen in de Glazen Stad tegen de 1,5%. Een percentage dat nog steeds te verwaarlozen is. Zeker in vergelijking met andere rechtse, conservatieve en christelijke partijen als de SGP, de RPF of het CDA.
Ook de landelijke verkiezingen van 1994 bevestigen dit beeld. Bij deze verkiezingen steeg het percentage stemmen op rechtsautoritaire partijen in de Glazen Stad met meerdere procenten. Dit gold met name voor de partij van Janmaat: in De Lier met zo’n 2 procent, in Naaldwijk met bijna 3 procent en ook in ’s-Gravenzande, Monster en Wateringen. Eigenlijk in iedere gemeente.
Oorzaak en gevolg
Opvallend is dat deze stijgende lijn zich doorzet in de daaropvolgende 21e eeuw. Een ontwikkeling die goed past bij de Westlandse cultuur en mentaliteit. Hoewel de oorzaak hiervan zich niet in één enkele zin laat omschrijven, spelen verschillende redenen een cruciale rol: de stoelendans in het politieke middenveld, waar steeds meer partijen deel van uitmaakten. Maar ook het paarse kabinet met VVD, PvdA en D66. En ten slotte het ontwijken, zelfs het negeren van gevoelige thema’s, zoals de kwesties over asielzoekers, migratie, de multiculturele samenleving en het functioneren van de overheid zelf.
In het volgend artikel gaat dan ook de aandacht uit naar een populaire nieuwkomer op het politieke speelveld: Pim Fortuyn. Niet alleen landelijk een fenomeen, maar zeker ook in het Westland geliefd.
